شاه اسماعیل و سه همسرش
داستانی فارسیـترکی با اجرای خنیاگران خراسان
- بارکد : 9786224874207
- سال انتشار : 1404
- تعداد صفحه: 252
- قطع: وزیری
- نوشتهی: آمنه یوسفزاده، استیون بلام
- ترجمهی: عبدالمحمد موحد
درباره اثر :
این کتاب در سال ۲۰۲۲ میلادی توسط انتشارات بریل در لیدنِ هلند، به زبان انگلیسی منتشر شده است. کتاب، متن کاملِ داستان شاه اسماعیل و سه همسرش به صورت منظوم و منثور است که برای نخستین بار با ضبطهای صوتی داستان و امکان دسترسی خواننده به آنها ارائه میشود. این داستان ازگنجینههای غنی روایتهای خنیاگران ایرانی است که در فرارود (آسیای مرکزی) و سرزمینهای غربی ایران نیز رایج است. در خراسانِ ایران، خنیاگران که با عنوان بخشی شناخته میشوند، داستانها را با نثر فارسی، ترکی خراسانی یا کردی کرمانجی روایت میکنند و بیشتر ابیات را به ترکی میخوانند؛ در فرارود و برخی مناطق بیرون از ایران خیناگران چینن داستانهایی را معمولاً بهطور کامل به ترکی اجرا میکنند.
در این اثر ، بخشهایی از اجرای کاملِ داستان شاهاسماعیل و گلزارخانم که در سال ۱۳۸۴ ضبط شده است با نمونههایی از اجرای بخشیهای خراسان از همین داستان که در دههی ۱۳۵۰ خورشیدی ضبط شدهاند، مقایسه شده است. سه فصلِ مقدماتی و یک تفسیر نیز به بررسی جنبههای موسیقایی و زبانیِ هنر بخشیها در پیوند با زمینههای اجتماعی، تاریخی و ادبی مربوط به آن میپردازد
آمنه یوسفزاده، دکترای اتنوموزیکولوژی ازدانشگاه نانتر پاریس دارد. او در زمینههای موسیقی خراسان و فرارود، موسیقی و عرفان و موسیقی و سانسور مطالعه و پژوهش میکند. از آثار او میتوان به کتابهای «رامشگران شمال خراسان: بخشی و رپرتوار او» (ماهور، ۱۳۸۸)، فصل «ایران» از کتاب موسیقیهای کلاسیک دیگر (بویدل پرس، ۲۰۱۵)، فصل «نجوا با خدا: مناجات، دعایی آوازی در خراسان ایران» از کتاب نظریه و اجرا در موسیقی جهان اسلام (راتلج، ۲۰۱۸) و چندین مقالهی تخصصی دیگر و لوحهای فشردهی پژوهشی اشاره کرد.
اسیتون بلام، استاد ممتاز بازنشستهی موسیقی از دانشگاه شهر نیویورک، مرکز تحصیلات تکمیلی است. او در زمینههای گوناگون از جملهی آهنگسازی، بداههنوازی، تاریخ موسیقی مدرن و تعاملات فرهنگی، و همچنین در حوزهی موسیقی ایران ، اروپا و آمریکای شمالی آثار متعددی منتشر کرده است. ترجمهی مجموعه مقالات او با عنوان شعرخوانی در شمال خراسان و فرهنگهای موسیقایی همجوار در سال ۱۴۰۳ توسط انتشارات ماهور منتشر شده است. همچنین نظریهی موسیقی در اتنوموزیکولوژی (آکسفورد، ۲۰۲۳) از آثار اوست.
